Existentiegesprek Zingeving Zuidas, 19 november 2011

Gastlocatie: kantoor van de Royal Bank of Scotland (RBS)

Thema: Leiderschap

"I am the master of my fate/I am the captain of my soul"

Het zijn de laatste regels van het gedicht Invictus van William Ernest Henley dat Nelson Mandela in de 27 jaar op Robbeneiland overeind gehouden heeft. Clint Eastwood maakte er een film over, die ook Invictus heet.

Mandela toont, geïnspireerd door Invictus, 'tegendraads leiderschap'.

Rugby is een sport van de Afrikaners (blanken). Maar Mandela weet ondanks grote weerstand het hele volk achter de Springboks (het nationale Rugby team) te scharen als zij een poging doen de Wereldbeker te winnen. Eindelijk een 'common goal' dat het zo verdeelde volk moet verenigen.

Een ander voorbeeld: Mandela heeft een aantal vertrouwde bodyguards (zwarten, allen van het ANC) en doet iets zeer onverwachts: bij de selectie van extra lijfwachten kiest hij voor een aantal blanken, die hebben gefungeerd als lijfwacht onder de vorige (blanke) president, de Klerk. De blanken, die jarenlang onderdrukkers zijn geweest, mogen opeens de bescherming van Mandela op zich nemen. Ongehoord!

Mandela, in zekere zin een manipulator, gelooft heilig in zijn doel van een vreedzaam en verenigd Zuid-Afrika. Hij weet het ondenkbare voor elkaar te krijgen.

Ruben van Zwieten (Zingeving Zuidas) werpt een aantal vragen op: durf je als leider een tegendraadse boodschap te brengen? Geloof je erin? Kan je het verdedigen? Wat levert een dissidente positie op?

De algemene consensus onder zowel de bestuurders als young professionals is dat het vaak ontbreekt aan bezielend, geinspireerd en tegendraads leiderschap in het bedrijfsleven. Aangezien de CEO zo ontzettend sfeerbepalend is binnen een organisatie, ligt er wel een kans; je kunt immers met slechts een paar zetten een enorme invloed uitoefenen op de cultuur. Maar aangezien een tegendraadse houding zelden een eigenschap is waarmee je CEO wordt (en dat kan in de politiek bijvoorbeeld geheel anders liggen), zal het aantal daadwerkelijke topbestuurders met een dergelijke houding over het algemeen beperkt zijn.